Van een wedstrijd tot de opening
Utzon en het Sydney Opera House
Hoe het Sydney Opera House tot stand kwam: de wedstrijd van 1956, het ontwerp van Jørn Utzon, de bolvormige oplossing, de tegels, 1966 en de opening in 1973.
Reserveer je stoelen in het Opera House ↗Kort antwoord
De Deense architect Jørn Utzon won in 1957 een internationale wedstrijd voor het Sydney Opera House. De bouw begon in 1959, Utzon verliet Australië in 1966, een team onder leiding van Peter Hall voltooide het gebouw en koningin Elizabeth II opende het in 1973. UNESCO plaatste het in 2007 op de Werelderfgoedlijst.
De wedstrijd
In 1956 schreef Joseph Cahill, de premier van New South Wales, een internationale wedstrijd uit voor een National Opera House op Bennelong Point. Volgens het Opera House kwamen er inzendingen uit 28 landen en droeg het ontwerp van Utzon het nummer 218. Een jury van vier leden koos de winnaar en in 1957 maakte de premier bekend dat het ging om Ontwerp 218 van Jørn Utzon, een onbekende Deen uit Hellebæk.
Wat Utzon voorstelde
Uniek onder de inzendingen plaatste het ontwerp van Utzon de concertzalen naast elkaar, met hun schelpvormige daken die over het uiteinde van Bennelong Point uitkragen en doen denken aan de kliffen van Sydney en de zeilen op de haven. Volgens het Opera House bestudeerde hij nauwgezet nautische kaarten van de haven van Sydney en liet hij zich inspireren door Kronborg Castle bij zijn woonplaats Hellebæk. De beoordelaars schreven dat het door zijn grote originaliteit duidelijk een controversieel ontwerp is, en dat zij absoluut overtuigd waren van de kwaliteiten ervan.
De bouw begint
In 1959 verzamelde een menigte zich met paraplu's in de regen om de plechtigheid bij te wonen die het begin van de bouw markeerde. Utzon was in Sydney aangekomen met een bronzen plaquette, die Cahill vastschroefde op het punt waar de assen van de twee zalen elkaar zouden kruisen en die vandaag nog steeds op de trappen te zien is. De geologie van Bennelong Point was niet nauwkeurig in kaart gebracht, dus moesten er betonnen schachten in de grond worden geboord voordat er gebouwd kon worden. Fase één werd in 1963 afgerond, later dan gepland.
De bolvormige oplossing
Tussen 1958 en 1962 evolueerde het dakontwerp via parabolische en ellipsoïde naar uiteindelijk bolvormige geometrie. Volgens het Opera House was het inzicht dat de vorm van de schelpen kon worden afgeleid van het oppervlak van een bol een mijlpaal in de twintigste-eeuwse architectuur. Het betekende dat de vorm kon worden geprefabriceerd uit een repetitieve geometrie en dat een uniform patroon voor de betegeling kon worden bereikt. In 1962 diende Utzon zijn Yellow Book in, waarin de schelpen, de geprefabriceerde ribben en de betegeling werden uiteengezet.
De tegels
Utzon wilde dat de schelpen contrasteerden met het diepe blauw van Sydney Harbour en het heldere blauw van de Australische lucht. Hij vond de afwerking die hij zocht in Japan: keramische kommen met een subtiele ruwheid veroorzaakt door een korrelige textuur in de klei. Jarenlang werk door Höganäs uit Zweden leidde tot wat bekend werd als de Sydney Tile, gemaakt van klei met een klein percentage gemalen steen. De visgraattegels die de schelpen bedekken, werden geproduceerd in een fabriek die onder de Monumental Steps werd opgezet, en in totaal liggen er 1.056.006 tegels op het dak.
1966 en de opening
De verhouding tussen Utzon en de regering van New South Wales viel uiteen naarmate de kosten opliepen. In 1966 verliet Utzon het project en benoemde de minister van Openbare Werken een nieuw panel van Australische architecten, met Peter Hall als verantwoordelijke voor het ontwerp. Utzon en zijn gezin vlogen Australië uit. Het gebouw werd voltooid door een team onder leiding van Hall en in 1973 officieel geopend door koningin Elizabeth II.
Erkenning
Utzon ontving in 2003 de Pritzker Architecture Prize en het Sydney Opera House werd in 2007 een UNESCO Werelderfgoedlocatie. UNESCO stelt dat toen het project in 1957 door een internationale jury aan Utzon werd toegewezen, dit een radicaal nieuwe benadering van bouwen markeerde. UNESCO noemt het Opera House een groot architectonisch werk van de 20e eeuw, bestaande uit drie groepen in elkaar grijpende gewelfde schelpen die twee grote uitvoeringszalen en een restaurant overkappen.
Veelgestelde vragen
Wie heeft het Sydney Opera House ontworpen?
De Deense architect Jørn Utzon, wiens ontwerp Design 218 de internationale wedstrijd won die in 1957 werd aangekondigd.
Wanneer ging het open?
Koningin Elizabeth II opende het officieel in 1973.
Hoeveel tegels bedekken het dak?
Volgens het Opera House liggen er 1.056.006 tegels op het dak.
Waarom vertrok Utzon?
De verstandhouding met de regering van New South Wales verslechterde naarmate de kosten opliepen, en hij verliet Australië in 1966.
Wanneer werd het een Werelderfgoedlocatie?
In 2007.
Bronnen
- Sydney Opera House: Jørn Utzon AC
- Sydney Opera House, English Wikipedia
- Sydney Opera House: construction begins
- Jørn Utzon, English Wikipedia
- Sydney Opera House: the spherical solution
- Sydney Opera House: Utzon departs the House
- Sydney Opera House: Peter Hall and the completion of the Opera House
- UNESCO World Heritage Centre: Sydney Opera House